Door Hinnêni Peltenburg, gehouden op 26 oktober 2008

Ben je er trots op Christen te zijn? Kan Hij jou tot in je diepste diepten ontroeren? Wat is jouw geloofsbelijdenis? Durf je van Hem te getuigen in deze doldraaiende wereld, waarin God van ons altijd anders moet zijn dan Hij is; en wij, wat Hij voor ons wil zijn, niet kunnen zien?

De passage uit het boek Exodus komt uit het zogenaamde verbondsboek, waarin de richtingwijzers voor het leven, de tien woorden, worden gegeven en nader worden ingevuld en worden vertaald naar concreet handelen. De tekst van vandaag eindigt met de woorden van de Enige: “Ik ben barmhartig, vol medelijden.”

Hoe zien die concrete richtlijnen eruit? Vrij vertaald: vreemdelingen niet onderdrukken en hen het leven niet onmogelijk maken; weduwen, wezen niet tekort doen; de onderklasse niet verder op de maatschappelijke ladder laten zakken. Het betreft dus de politieke verhoudingen tussen mensen; de intermenselijke relaties vooral tegenover de zwakken. De economische verhoudingen: geld lenen, woekerrentes... En er is in onze dagen naast de materiële armoede en ongelijkheid veel psychische vervreemding. Al die noodlijdenden roepen om hulp en dat is geen goede zaak! O wee, als de Enige hun hulpgeroep zal horen… dan zal het ons vergaan als weleer in Egypte en dalen nu meer dan de tien plagen van toen op ons neer. Wie niet zelf ervaringen van vreemdeling zijn, wees zijn en naaktheid heeft opgedaan en toen door de Enige werd gered, kan niet echt bij de ander, de naaste komen en blijven in zijn nood. Barmhartigheid bewijzen kan wel op papier nader worden uitgewerkt, maar dat is nog geen garantie voor concreet handelen…. Het blijkt door alle eeuwen heen en op alle bladzijden van de Bijbel dat humaniteit dichter bij het hart en de bedoeling van de Enige en zijn verbond met ons staan, dan de wet volbrengen.

Maar over welke God hebben wij het eigenlijk? “Wie? Jij…?” – God als een vraagwoord – zoals Oosterhuis bidt? In welke God wíllen wij geloven? De Naam van de Enige is: ‘Ik ben die bevrijd, maar Ik heb jullie wel nodig.’

De afgoden, of de tegenkrachten van onze tijd hebben andere namen: Berusting, Onverschilligheid, Machteloosheid….

Het evangelie volgens de blik van Matteüs, spreekt van de zoveelste beproeving van Jezus door mensen uit zijn omgeving. Respectabele notabelen met een listige inslag en een narrow mind; advocaten die vragen: ‘Hoe ga jij, Jezus, met de Torah, met die Wet om? Je leerlingen noemen jou wel Meester, maar wij, die weten wat een meester in de rechten is, vinden dat in jou niet terug. Jij staat niet in ons register ingeschreven, dus…’ Jezus vraagt op zijn beurt: ‘Waar zijn jullie in Godsnaam mee bezig?’ Hij kaatst de bal terug. Ik ervaar het als bijzonder confronterend om te zien hoe Jezus met zijn beproevingen omgaat. Hoe doe ik dat, kan ik mij afvragen. In het nauw gedreven laat Hij zijn diepste wezen zien… zijn diepste bezieling: ‘Ik en Vader, wij zijn één.’ Met zijn antwoord dringt Hij door tot de kern van het mens zijn, van een gelovige mens zijn. Het is de geloofsbelijdenis van zijn volk, van wie Hij de geschiedenis volledig op zich neemt. De Enige liefhebben, met heel je hart: de plaats van je emoties en van de liefde in het bijzonder; met heel je ziel: centrum van je persoonlijkheid, de liefde dringt door tot de kern van je persoonlijkheid, tot de kern van je zelfbewustzijn; met heel je verstand: liefhebben in waarheid, met heel je onderscheidingsvermogen. Helemaal is: in volkomen overgave en toewijding vanuit een vrije wil. Niets tussen mij en de Enige! Maar ook niets tussen mij en Christus. Ben je er trots op Christen te zijn? Kan Hij jou tot in je diepste diepten ontroeren? Wat is jouw geloofsbelijdenis? Durf je van Hem te getuigen in deze doldraaiende wereld, waarin God van ons altijd anders moet zijn dan Hij is; en wij niet kunnen zien wat Hij voor ons wil zijn? Mijn antwoord is: plaats jezelf met je persoonlijke levensgeschiedenis in de totale mensengeschiedenis van eeuwen. Je hebt deel aan het grote pijnlichaam dat wij met z’ n allen op deze aarde present stellen. Daarin kun je, zoals Christus Jezus, kracht uitstralen, liefde geven, recht doen en staande blijven. De Enige gaat voor ons uit, zoals weleer. In Jezus de Zoon is Hij de Barmhartige: zalfolie op de wonden van onze tijd.