Door Leonie van Straaten, gehouden op 20 juli 2008

Als leerling zijn we ingewijd in de geheimen van het Koninkrijk!

Als je ingewijd wordt in een geheim, dan gebeurt er iets met je.

En dat is niet zonder risico. Want als ingewijde wordt je betrokken.

Wat doe je, als je betrokken wordt?

Misschien wel helemaal niets.

Maar als het jou gegeven is om een geheim mee te dragen in je hart, dan verandert dat je wezen, je zijn, als mens. Het meest dichtbij overkomt mij dit soms in de liefde, die ik voor Jeroen voel. Dat blijft een geheim, waar ik in betrokken ben.

Ook Jezus leeft met een geheim. In Jezus wordt iets zichtbaar van het koninkrijk van God als een rijk van liefde. Niet tussen twee, maar waar twee of meer…Jezus neemt zijn bestemming op zich, hij is intens bewogen over de toekomst van mensen, de toekomst van God.

In zijn bewogenheid komt iets door van dit geheim, maar tegelijkertijd blijft het verborgen. Het goede waar hij voor opkomt, en na hem de leerlingen, en ook Matteüs in zijn gemeente: het breekt niet echt door. Ook niet in onze dagen.

Daarom moet Matteüs blijven vertellen over de geheimen van het koninkrijk.

Vorige week hoorden we hoe Jezus in gelijkenissen spreekt. Hij neemt afstand van de menigte die niet kan, niet wil horen waar dit over gaat. Maar hij komt de leerlingen tegemoet en voor hen vouwt hij de gelijkenissen open. De Enige is een zaaier. Hij zaait het Woord als een scheppingswoord, het is het leven, sterven en verrijzen van Jezus. Dit Woord moet gehoord worden, wil de schepping toekomst hebben. Dit Woord is machtig, maar het is een andere macht dan wij in de wereld kennen. Daarom is het ook zo moeilijk te horen en te verstaan. De Wijsheid zegt het ons vandaag: Gods macht is zacht, weerloos, menslievend. Dit machtige Woord kan gehoord worden, maar juist vanwege de weerloosheid wordt het vaak verdrukt en slechts vluchtig en niet echt verstaan: wie oren heeft, moet horen! Wie hoort en verstaat, zal vruchtbaar leven.

Over die vruchtbaarheid gaat het vandaag verder. Het is de tijd van de oogst, de volheid, de eindtijd, die in beeld gebracht wordt. Er klinken drie gelijkenissen, die alle drie een eigen ingang geven om de geheimen van het koninkrijk te leren kennen.

Het gaat met het koninkrijk zoals met iemand, die goed zaad zaait. De zaaier en zijn dienaren moeten aanzien hoe goede tarwe samen met onkruid opgroeit. Het is geen logisch verhaal, want een goede boer zal er veel aan doen om het onkruid te bestrijden. Als het niet logisch is, dan zit er een andere boodschap in verborgen. Misschien vertelt Matteüs over zijn ervaring – en dat is ook onze ervaring – dat het niet eenvoudig is om goed en kwaad te onderscheiden. Het liefste willen we het kwaad onmiddellijk de kop indrukken. Maar wie is in staat te oordelen wat kwaad is? Laat staan het kwaad uitroeien? Het wordt zeker geprobeerd. Wij dachten bijvoorbeeld aan de medewerkers van het regime van Saddam, die allemaal zijn afgezet. En we vroegen ons af, in hoeverre dit mede oorzaak is van de impasses die zijn ontstaan in de opbouw van Irak. Zouden we – tegen onze natuur in, maar in de geest van het evangelie – mensen, die betrokken zijn in de spiraal van het kwaad juist moeten betrekken bij de ommekeer, de bekering naar het goede? Als je zo mijmert over onkruid en tarwe samen laten groeien en kijkt naar de realiteit van onze wereld, dan blijkt hoe weinig wij hiervan willen en kunnen horen. Hoeveel wij oordelen over onszelf en anderen.

Maar tegelijkertijd zijn we leerling. En weten we dat goed en kwaad verweven zijn, ook ín ieder van ons. Ook al komt het goede niet eenduidig door, toch is dat wat goed is echt goed. Ook al wordt de blijde boodschap van Jezus Christus niet echt verstaan, ze werkt in het verborgene. We mogen wachten, tot het goede meer zichtbaar wordt. Niet passief, maar als ingewijden. Kijken, luisteren, naar wat er gebeurt. Onze aandacht zoveel als mogelijk richten op het goede, ons inzetten om het goede alle kansen te geven. Jezus geeft de macht van God een kans, en meer dan dat: hij brengt haar in de wereld, door zijn menslievende goedheid. Op die weg is hij onze voorganger.

De twee korte gelijkenissen geven ons een duwtje in de rug om te blijven vertrouwen dat God trouw is, hij is bij de groei van de mensenliefde betrokken. Het mosterdzaadje is onooglijk klein, maar ook al lijkt het niets, alles zit er al in en zal ook groeien. De zuurdesem gaat door het brood: het is een verborgen groeikracht. Zowel dat mosterdzaadje als het zuurdesem zijn heel kwetsbaar. Het zaad ontkiemt en het brood zal rijzen, maar het heeft tijd en aandacht nodig.

Met andere woorden: het doet ertoe, hoe wij leven, hoe wij er zijn.

Zoals de leerlingen zijn we in een bevoorrechte positie, omdat we zowel de gelijkenissen als de uitleg horen. Zo zijn we betrokken bij de geheimen van het koninkrijk.

Als we dragers zijn van deze geheimen, dan zal door ons concrete leven iets zichtbaar worden, van die weerloze, menslievende God. Hoe gaat dat dan? Door anderen te betrekken bij deze geheimen. Als ik Anika, mijn petekind, deze week beloof om voor haar te bidden, nu ze een half jaar in Afrika is, dan betrek ik haar bij dit geheim. Want eigenlijk durf ik het bij haar niet zo te noemen, maar nu ik het wel gedaan heb, zijn we samen in die grote liefde een beetje veiliger, dat geloof ik.

Het is prachtig, als de toekomst steeds iets meer van Gods mensenliefde zal laten zien.

Om in ons vertrouwen gesterkt te worden, gaan we samen aan tafel.