Door Niek Werkhoven, gehouden op 13 juli 2008

Aan jullie is het gegeven…

Een evangelie dat we menen wel te ‘kennen’: we moeten goede aarde zijn en vruchten voortbrengen, liefst honderdvoudig. Eerlijk gezegd moest ik ook over een behoorlijke drempel heen in de poging fris en nieuw naar dit verhaal te luisteren. Het mooie boekje van Jan Fokkelman gaf me een stevig duwtje daartoe. Hij schreef, wat vrij weergegeven: “Zoals Matteüs is gegrepen en gedreven door wat hij onder woorden wilde brengen, zo kunnen wij door zijn verhaal gegrepen worden door hetzelfde. Door dezelfde Jezus die het leven van Matteüs een draai van 180 graden gaf. Maar luisteren is een hele kunst dat weten we maar al te goed al hebben we de mond vol van ‘ontmoeting’ en ‘communicatie’.

Luisteren”, zo schrijft Fokkelman, doe je door met creatieve verbeeldingskracht heel zorgvuldig om te gaan met wát er staat geschreven en hóé dat er staat. Een open deur misschien, maar het vraagt wel wat geduld en stille aandacht. Deze oefening sterkte mij in ieder geval in de overtuiging dat dit evangelieverhaal iets meer en zeker iets anders wil overbrengen dan ‘brave burgermoraal’ van goed je best doen.

“Jezus zit aan de zee” zo opent Matteüs zijn verhaal, zo gewoon, zo passend in de vakantietijd zou je bijna denken. Maar luister goed, want al is het meer van Tiberias een prachtige plas water, het is een blijft een meer. Waarom dan zeggen ‘de zee’?

Matteüs wil ons zo herinneren aan de storm op het meer waarin de leerlingen schreeuwen: “Help, we vergaan”. Een schreeuw van ervaren vissers nota bene. Matteüs zegt met het woord ‘zee’ ook: denk aan die kudde varkens waar de demonen in kruipen die zich dan hals over kop in de zee storten en verdrinken in het water. ‘Zee’ is het gebied van de levensbedreigende oerkracht van vernietiging, de radicale tegenstelling van het ‘beloofde land’.

Daar zit Jezus die weggegaan is uit huis en je kunt wel raden wat ‘het huis’ hier betekent!

Zonder veel uitleg, zonder verdere details te geven vertelt Matteüs dan dat er een geweldige menigte samenstroomt bij Jezus. Een menigte, een anonieme massa mensen op zoek naar geluk zoals wij mensen dat altijd gedaan hebben en blijven doen.

En dan vertelt Jezus. Heel bewust gebruikt Matteüs niet het woord ‘onderrichten’ dat heeft Jezus als maar door gedaan – in woord en daad. Nu vertelt hij, niet meer en niet minder, terwijl de massa op de kant staat, en we verstaan: op de rand van de afgrond, met op afstand degene die deze afgrond beheerst: zee en wind gehoorzamen hem immers!

Jezus vertelt dan hoe hij zijn optreden ziet, hoe hij het effect van zijn zending ervaart. Matteüs doet dat heel subtiel maar niet mis te verstaan: zoals Jezus uitgegaan was van het huis, klinkt nu “Kijk, de zaaier was uitgegaan om te zaaien”. Die zaaier doet dat heel kwistig: hij kijkt niet uit waar het zaad terecht komt, hij zoekt geen goed akkertje op, nee overal, hoor goed, voor iedereen is het bestemd, bij iedereen komt het terecht!

Wie oren heeft… Luister Israël: het woord is niet ver weg.

Maar luisteren is gehoor geven: iets doen, iets veranderen.

En dan draait onze verteller zijn camera: weg van zee en massa om in te zoomen op de ‘leerlingen’. Leerling, zoals Matteüs zelf dat was, gegrepen en gedreven door deze Jezus die God nabij bracht. Leerlingen die gezien en gehoord hebben dat er een God van leven is die niet de dood wil, niet het niets in wat voor gedaante dan ook. Leerlingen die zich hebben laten meenemen in dit avontuur van God met mensen: niet de weg van ik alleen, van als ik maar…

Bemoediging voor deze ongewone weg, geen weg van moeten maar van eenvoud en waarachtigheid. Ja dat wordt ons aangeboden vandaag: Gods woord keert niet leeg en onvervuld naar Hem terug, maar… als ik het niet opneem, gaat het aan mij voorbij.

Bemoediging om dat soms zo saaie leven, het niet zien te doorstaan en dat met elkaar gezicht te geven. De geheimen van God, van de God van Jezus, leren kennen is niet iets dat als bezit kan gelden maar als relatie: verbondenheid in wederzijdse trouw.

Bemoediging om in niet weten toch te “kennen” en het woord van het Rijk goede en schone grond te geven want dit woord maakt ons tot rijke mensen. Daarom laten we ons weer nodigen aan zijn tafel om te eten en te drinken tot zijn gedachtenis en zijn Geest te ontvangen.

Zijn Geest die het gezaaide woord tot vruchtbaarheid brengt, aan ons te taak het niet te laten verdrogen of verstikken.

Bedankt Matteüs voor wat je ons over tijd en omstandigheden heen, meegeeft.