Door Nel van Cuijk, gehouden op 30 december 2007

De doorstart van de uittocht

De eerste zondag na kerstmis zet ons al weer onmiddellijk in spanning over het verder gaan van Gods geschiedenis met de mensheid. Nachtmerries en dromen en angstige mensen en een God die zo ontmoedigd is door de aarzelingen van mensen dat deze God er over denkt om een mens te doden, zo horen we vanmorgen in Exodus. Maar als mensen niet het recht hebben om elkaar te doden heeft God dat recht natuurlijk evenmin.

Eerst maar eens kijken naar Mozes, want tenslotte draait het ook bij Jezus om die heilsgeschiedenis die met de uittocht begonnen is, en die uittocht wordt in de visie van Matheus door Jezus hervat, opgenomen. Het Godsproject van heil en bevrijding ooit met Mozes begonnen en al zo vaak op de rand van faillissement gestaan vindt zijn herstart of doorstart in Jezus.

Maar eerst Mozes. Het staat er zo netjes, zo volgzaam, zo van goede wil. Mozes die zegt: ik zou zo graag teruggaan naar Egypte om te zien of mijn volk nog in leven is. Mozes is een jokkebrok, hij wil helemaal niet naar Egypte, hij heeft zijn uiterste best gedaan om niet door God naar Egypte gestuurd te worden. Lees maar in Exodus 3 en 4: ‘Want wie ben ik dan, en wie ben jij God en ze zullen met niet geloven, en ik kan niet spreken, kortom ik ben de slechtste om gestuurd te worden, neem maar iemand anders, kan niet schelen wie als het maar iemand anders is’. God wordt dan heel boos en doet Mozes wel de belofte dat hij zijn grote broer zal sturen, ach ja hoe vaak roept een mens niet om zijn grote broer, Aaron die zal voor hem spreken, de woorden die God Mozes in de mond gelegd heeft.

God heeft ook nog gezegd: “Ik heb de ellende van mijn volk gezien, ik hoor hun jammeren dag en nacht, er moet iets gebeuren”.

Mozes gaat dan uiteindelijk, hij neemt vrouw en kinderen mee, ik zou bijna zeggen dan gaat het wat langzamer. En onderweg komt de Heer nogmaals op Mozes af, om hem te doden staat er. De rabbijnen hebben vertaald om hem te doen voelen hoe groot de nood is van het volk, ze zijn ten dode opgeschreven en Mozes weet helemaal niet wat het betekent om zo te lijden zoals het volk lijdt, zo ten dode opgeschreven. Hij was het allemaal vergeten, God en zijn project tot bevrijding. En ook het verbond en het teken van het verbond: de besnijdenis; hij heeft zijn zoon niet besneden, hij is de aartsvaders vergeten. Abraham die de besnijdenis op zich nam. En dan o wonder is daar weer een vrouw die ziet en begrijpt dat het hier om leven en dood gaat, ze grijpt in, ze neemt het verbond op zich door haar zoon te besnijden. Koelbloedig en kordaat. Sippora en ze smeert het bloed van haar kind over de voeten van Mozes, en zegt jij weet het toch dat God een God van verbond is, dat God een verbond tot in het bloed is aangegaan met zijn volk. Een bloedbruidegom ben je, nee een bloedbruidegom is de God van Israël.

En door dit doortastend ingrijpen van Sippora gaat de geschiedenis verder. Aäron komt Mozes tegemoet zoals de Heer beloofd had en de hachelijke moeizaam verworven uittocht zal plaats vinden, uiteindelijk.

Matheus leefde met deze geschiedenis, en hij geloofde dat er in en met Jezus een doorstart was en is van deze ongelofelijke uittocht, deze bevrijding van onderdrukking. Ten tijde van Jezus leefde het volk Israël onder de onderdrukking van de Romeinen, God zou opnieuw een uittocht bewerkstelligen. En evenals toen, ten tijde van Mozes is er ook nu ten tijde van Jezus veel dreiging, Jezus dreigt uit de weg geruimd te worden nog voordat er enig zicht kon zijn op wie hij was en waartoe hij op aarde was gekomen. Herodes, diep gekwetst door de boodschap van de magiërs dat de koning van de joden geboren is en niet hij de koning van de joden is, ontketent een oorlog tegen zuigelingen.

En de vader van Jezus droomt een boodschap van God: wijk uit, en ga naar Egypte, naar dat land waar ooit de uittocht begonnen is.

En Jozef gaat, geen protest, geen vragen, geen tegenwerpingen maar een onmiddellijke gehoorzaamheid tot drie keer toe.

Soms is gehoorzaamheid de poort naar redding.

Uitwijken, het over een andere boeg gooien opdat het verbond met God de kans krijgt, Jozef heeft die boodschap van God begrepen. Jezus zal niet sterven voordat helemaal duidelijk is geworden wie hij is en waar hij vandaan komt. Deze koning der joden, deze zoon van God kan niet in de anonimiteit van een kindermoord sterven. Hij sterft op de berg en in vier talen staat daar geschreven: Dit is de koning der joden.