Messiaans handelen

Tijdens de kerstviering van vorig jaar, stonden hier vooraan in de kapel, volwassenen en kinderen, die met sterretjes een visioen in de lucht schreven: soms zag je het even, soms moest je er moeite voor doen om het te lezen.
Zoiets zou ik vandaag ook willen doen: drie woorden visioen in deze Roeach schrijven!
1. Niet anders kunnen… 2. De droom van God… 3. Iedereen is een Messias… 

“Niet anders kunnen.
Zoals er mensen zijn die zingen,
niet omdat zij dit willen,
maar omdat er een stem in hen oprijst,
zo zijn er ook mensen die geloven,
niet uit angst en niet uit hoop op beloning,
maar omdat zij krachtens hun wezen
niet anders kunnen.”
(Abel Herzberg)

Jesaja zegt in de verzen van vandaag: er is een onderdompeling nodig, een alles afwassende en doordringende tegenwoordigheid van de adem van de Geest. Hij roept hiermee het scheppingsverhaal op: dat is Gods droom met de wereld. Vanaf de schepping is het Gods initiatief: zijn adem zweeft boven de wateren. De Enige spreekt en het is. De Enige ziet en zegt dat het goed is. Dan volgen verzen met een oordeel en een oproep tot gerechtigheid.
Waar komt deze felheid, deze bewogenheid van Jesaja vandaan? Gaat hij uit van een ideaalbeeld, zoals de Heer voor de schepping voor ogen staat? Jesaja eindigt met een visioen van de tegenstellingen, op weg naar vrede… al die dieren tegenover elkaar geplaatst, onmogelijke combinaties. Dat zijn evenzoveel gezichten van de Messiaanse mens.
Ontstaat er een nieuw volk van de Enige: een gemeenschap in verscheidenheid? In onze dagen is er een strijd gaande tussen mensen, volken, godsdiensten… om vrijheid, vrede en voedsel, om gezondheid en grond van bestaan.

Nu het woord: Iedereen is een Messias.
Dat zegt Emmanuel Levinas in zijn publicatie “Jij die mij aanziet.”

“Er zijn twee kenmerken van het Messias-zijn:
ten eerste dat hij lijdt voor de ander en
ten tweede dat hij iets overwint:
in het Christendom gebeurt dat door de verrijzenis
en in het Jodendom door de verwachting
van de triomferende Messias.
Ik beweer wel eens dat de verrijzenis
niet het meest overtuigende van het Christendom is.
Veel overtuigender zijn voor mij zij
die Christus gevolgd zijn na zijn dood
en vóór dat het lege graf ontdekt werd.
En zelfs volstond dat lege graf hen niet,
ze wilden Hém eerst ontmoeten.” 

Er valt een felheid en bewogenheid tussen Johannes en Jezus te lezen, en midden in dat gevecht zien beiden de hemel opengaan. Dat staat in de laatste verzen van dit derde hoofdstuk van het evangelie volgens Mattheüs.
Johannes roept op tot het gaan van de weg van gerechtigheid. Jezus gáát de weg van gerechtigheid; Hij kan niet anders. Een spanning tussen Johannes en Jezus: Ik – Hij – de Messias, de komende… Ook Johannes kan niet anders. Daarna voltrekt zich de verandering, het nieuwe, door de ontmoeting, door de doop heen: een alles afwassende en doordringende tegenwoordigheid van de adem van de Geest kan over Jezus en Johannes komen. Gehoor geven doet Jezus ook: door de onderdompeling, door de doop.
Er zit een heel groot risico aan het hebben van een Messiasbeeld: dat je in één persoon kunt plaatsen, waarnaar je kunt kijken en denken: dat halen we nooit.
Maar het derde visioenwoord van vandaag is:
Iedereen is een Messias… dat betekent dat wij het nodig hebben om Messiaans te kunnen handelen. Om te weten wat Messiaans handelen is, moet je de verhouding met Jezus Christus voortdurend onderhouden. Is Jezus Christus jouw referentiekader? Hoe persoonlijk doe je dat? Wat is er voor verschil tussen Jezus en andere grote profeten, of andere grote personen uit de wereldgodsdiensten? Verschillen zijn er wel, maar we zien het unieke van Jezus. Hij  is op de allereerste plaats Zoon. Dat is zijn diepste zelfbeeld; zijn poort naar het leven is die van het ‘persoon zijn’, door de doop is Jezus door die poort van het persoon zijn, van het zoon zijn, heengegaan. Daar krijgt Hij zijn naam voorgoed: “Jij bent mijn geliefde Zoon.” De Enige is voor hem voor altijd Vader.

Wat betekent dit nu voor ons die een gemeenschap willen opbouwen?
Betekent dat de weg van “door gemeenschap naar gemeenschap”?
Willen onze pogingen een kans van slagen hebben, dan moet je gemeenschap in jezelf centraal stellen! Wat is toewijding? Niet anders kunnen? Ik zeg het nogmaals: er zit een heel groot risico aan het hebben van een statisch Messiasbeeld. Alle gezichten van de Messiaanse mens horen in een gemeenschap thuis, anders ontbreekt er een aspect aan het volk van God. Wij moeten, mogen en kúnnen Messiaans handelen: dat zijn twaalf verschillende manieren waarop de mens antwoord kan geven op de uitdaging die er ligt om aan Gods project van een bewoonbare wereld mee te werken.
Het visioen: de twaalf gezichten van de Messiaanse mens, een kring van mensen, die de Christus in hun centrum plaatsen als het referentiepunt. Hij is de dertiende, de komende voor allen die in zijn Naam zoeken de weg te gaan naar vrede, gerechtigheid.
Ik eindig met het laatste gedeelte van het citaat van Emmanuel Levinas:

“Het eigenlijke van het messianisme is
dat je je moet inzetten voor de ander.
Dat is de betekenis van de asymmetrie, de ongelijkheid,
in de interpersoonlijke relatie,
maar ook dat mag je niet prediken,
dat kun je niet eisen van de ander
ten opzichte van jou,
dat mag je enkel tegen jezelf zeggen.
Op die manier ben ik mogelijkerwijze een Messias,
ik zeg niet dat ik het ben...”