Door Jan Rooijakkers, gehouden op 5 november 2006

Sjema Israël- luister Israël

- “Luister dan Israël, sjema Israël! Bemin de Enige, dan zul je gelukkig zijn en leven in een land van melk en honing”. Het is een visioen, een droom.

- Helemaal op het eind van zijn weg naar Jeruzalem, al in de tempel, waar Jezus daags tevoren de geldwisselaars met geweld verdreven heeft, wordt aan Hem – zo vertelt Marcus, – voor de allerlaatste keer een vraag gesteld door een schriftgeleerde: “Wat is nu het allerbelangrijkste?” En Jezus’ antwoord is: “Sjema Israël, Luister Israël, bemin God en de ander”.

Op dit “Luister, Sjema Israël!” – dat tot op de dag van vandaag door iedere jood dagelijks gebeden wordt – wil ik nu ingaan.

Vorige zondag zag ik de indrukwekkende film “De grote Stilte” die laat zien hoe de kar­tuizers leven, waaruit en waarheen. Je ziet het convent, de camera zoomt in op een van hen, en zoomt verder in tot je alleen een luisterend oor ziet. Dit beeld staat symbool voor het kartuizerleven, het keert een keer of vijf terug in de lange film. Dit geconcentreerde leven van Godzoekers wordt gekenmerkt door een mond met uiterst weinig woorden, maar meer nog door een taai volgehouden luisterhouding.

“Luister vandaag en wees bereid morgen zult U zijn luister aanschouwen” zingen we in een psalm. Een oude blindgeworden pater zegt in die film: ‘Het bijkomstige valt langzaam weg, je concentreert je en dat maakt me zo blij; ik weet waarvoor en waarheen ik leef.’

Anderhalve maand geleden hoorden we Marc Desmet hier over de tekenen van de tijd: onze tijd is ziek door de rijkdom, de ontelbare keuzemogelijkheden: een land van overvloed, van melk en honing!

Maar we kunnen de kiesdruk niet aan: zielloosheid alom, depressie, verslaving, het zijn de ziektes van onze tijd. Geen concentratie op wat geluk brengt, maar juist omgekeerd: concentratie op eindeloos veel mogelijkheden.

Er heeft zich ook iets positiefs aangediend. We zijn ontwikkeld tot een eigen persoonlijkheid, hobbelen niet meer passief, anoniem mee in de massa. Je staat op jezelf. Je mag zelf alle grote en kleine keuzes maken: beroepskeuze, partnerkeuze, maar ook: scheerzeep en jam!

En zie: niet het geluk, maar de eenzaamheid dringt zich op. Je staat alleen, zonder verbinding, helemaal geïsoleerd voor de grote, overvolle etalages. Hoe verder?

Dat is dan precies het omgekeerde van die Kartuizer.

Het antwoord van Mark Desmet was dan ook: er is nood aan zelfbeschikking-in-verbinding, verbinding met ons allerbinnenste zelf, verbinding met andere personen, verbinding aan een ultieme horizon.

Nu terug naar Jezus: Sjema Israël. Ik vouw dat woord open in enkele oproepen die Jezus doet:

• Slechts één ding is noodzakelijk.
• Zoek eerst het rijk Gods en al het andere wordt u in de schoot geworpen.
• Geef alles dan de armen, kon dan en volg Mij.
• Martha, Martha; Maria heeft de beste keuze gemaakt.

Wat hoor je dan als je ‘luistert’?

Als je goed luistert bv. naar muziek, dan ga je de verschillende instrumenten onderscheiden, je gaat de lijn en melodie onderkennen, je gaat meevoelen met crescendo’s. De muziek komt dan helemaal binnen. Je laat vanzelf de andere bezigheden vallen, je gaat er meer in op. Je wordt zelf muziek.

Zo is het ook met dit luisteren naar de Stem van God: zijn richting en hartslag ga je verstaan; zijn bedoelingen met onze wereld, met mijn geluk. Je gaat Hem verstaan, van Hem houden, en in Hem van zijn schepping. Vanuit zijn perspectief ga je naar de wereld kijken, naar je eigen toekomst. Je gaat je eigen hart beter verstaan, van Hem uit, vanuit de oerbedoeling. Je raakt weer in verbinding met je diepste zelf. Je hart gaat weer kloppen voor... er komt liefde.

“Sjema Israël” – het oor is ons raakpunt met God – de weg naar de eigen diepste kern ook.

Ja, durf er op vertrouwen dat een luisterende openheid je op een rijk en vredebrengend spoor brengt. Ik ben overtuigd dat je uitkomt in een land dat overvloeit van melk en honing.