Samengaan van man en vrouw

Afgelopen maandag hebben wij op de Open Dag al gekeken naar dit evangelie, wij pastores en enkele anderen, van wie sommigen gehuwd zijn en anderen ongehuwd. We hebben dit woord als tot onszelf gesproken beluisterd en in het gesprek kwamen veel emoties los, omdat we ofwel herinnerd werden aan het moeizaam samengaan van eigen ouders ofwel aan een scheiding van goede vrienden en bekenden. We ervaarden de pijn ervan. We zagen ook dat vaak de kinderen er het slachtoffer van worden en het leed van de scheiding van hun ouders maar moeilijk een plaats kunnen geven, omdat zij leven vanuit de eenheid. Zo pratend ontdekten we, dat ook in het evangelie het uitgangspunt van de Farizeeën de scheiding is, niet de eenheid. Ze vragen of het geoorloofd is dat een man zijn vrouw verstoot; ze gaan in feite uit van de feitelijke gebrokenheid.
Maar in het antwoord dat Jezus geeft gaat er op hen in vanuit een heel ander gezichtspunt. Eerst vraagt Hij wat Mozes hen geboden heeft. Zij gaven dan aan: Mozes heeft ons toegestaan…enz. Nee, zegt Jezus, niet wat is toegestaan, maar wat is het uitgangspunt? Hij haalt dan twee woorden aan uit Genesis over de schepping van de mens. Aan de oorsprong ligt het verbond, het verbond dat God met zijn volk aangegaan is en dat zich ontvouwt in de geschiedenis. Het verbond krijgt gezicht in het verbond tussen mensen. Want wij, mensen, zijn geschapen mannelijk en vrouwelijk, gelijkwaardig. Niet de een is het bezit van de ander, maar beiden zijn bedoeld om een dialoog aan te gaan en een wederzijdse betrokkenheid. Daarom is het nodig, dat man en vrouw hun vader en moeder verlaten en een nieuw echtpaar vormen om zo gestalte te geven aan de eenheid. Het huwelijk is dan ook een gave en tegelijk een opgave: je mag elkaar ontvangen, verwonderd zijn over de ander en hem of haar aantrekkelijk vinden. Maar het is tevens een opgave om de ander werkelijk tot haar of zijn recht te laten komen, en het anderszijn van de ander te accepteren. Het samengaan van man en vrouw is een roeping, een genade die je overkomt, maar tegelijk een opdracht.
Om deze eenheid te bevestigen, gaat het evangelie na het verhaal over de roeping van man en vrouw in het verbond, in op de kinderen. Deze vragen vanwege hun afhankelijkheid, dat ze beschermd worden, dat ze omarmd worden en gezegend.
In het gehuwdenproject is ooit gezegd: de liefde is een weg, een wordingsgang, maar soms is er geen weg. Soms lukt het niet het project met elkaar vorm te geven. Waaraan ligt dat? Kijkend vanuit de tekst kunnen we zeggen, dat het soms moeilijk is je vader en moeder echt los te laten, want je zit nog zo vol ideeën en verlangens hoe het verbond eruit zou moeten zien, dat je niet vrij genoeg bent om je aan de ander te geven. Het kan ook zijn, dat je juist bang bent om het anderszijn van de ander te accepteren en de dialoog werkelijk aan te gaan, waardoor je de ruimte en de creativiteit van de liefde niet durft binnen te gaan.
En wat dan? Zoek je dan naar een oplossing, maar op grond waarvan? Aan de oorsprong van onze gemeenschap staat Nada, een gescheiden vrouw. Zij had in haar leven te maken met een echtscheiding en stond in feite alleen voor de taak van de opvoeding van haar kinderen. Maar ze heeft het er niet bij laten zitten, vanuit haar overtuiging dat God liefde is. Als God liefde is, dan moet het ook mogelijk zijn die liefde gestalte te geven in een andere vorm dan in het huwelijk. En zij is die weg gegaan; in de ontmoeting met p. Jan is haar de vriendschap overkomen en hebben zij samen de ruimte en de creativiteit van de liefde beleefd die verwonderlijk is en waarin ruimte was voor velen. Op deze manier hebben zij het verbond dat God bedoeld heeft voor zijn volk, gestalte gegeven.
Zo hebben zij laten zien en voorgeleefd, dat het mogelijk is dat iedere mens - gehuwd of ongehuwd, vanuit een eenheid of vanuit gebrokenheid - geroepen is en blijft om nieuw leven op te bouwen en in te gaan op die spanning tussen mannelijk en vrouwelijk. Vanuit ons samenleven van 35 jaar geschiedenis hebben wij ervaren, dat ook wij die weg kunnen gaan en mogen wij leren met vallen en opstaan de weg van de liefde gestalte te geven. Wij zullen het in onze tijd en op onze manier moeten doen.
Ik besef dat ik geen oplossingen geef in concrete gevallen, maar blijf uitgaan van wat aan de oorsprong van de schepping staat en aan de oorsprong van onze geschiedenis. Een overweging op deze plaats is ook niet geschikt om over oplossingen te praten. Maar de vraag is of dit visioen ons mag blijven bezielen en ons mag bemoedigen in de feitelijke situaties van pijn of gebrokenheid. En ook vanuit het visioen dat aan de oorsprong ligt van deze gemeenschap: nu p.Jan en Nada gestorven zijn, dat wij eruit mogen blijven leven.