Preken: Lucas 10, 1 - 12 + 17 - 20

Door Hinnêni Peltenburg, gehouden op 4 juli 2010

Ga op weg en leef van het genoeg!

De twee lezingen die vandaag zijn gelezen bevatten een aantal kernwoorden, en die zijn niet zomaar in één thema samen te vatten: oogst, vrede, troost, ontvangen, op weg worden gezet …

Eerst een situatieschets: Jesaja spreekt over vrede voor Jeruzalem en de vreugde om de teruggekeerde ballingen, maar hij huilt ook van droefheid om de puinhoop die hij er aantreft. Er wordt gesproken over de tederheid van de Enige, die is als een moeder die haar kind leven schenkt, het voedt en troost. Soms kan dit kind, lees: het volk van de Enige, aan de kant van de weg zitten wachten, want de kracht om verder te gaan ontbreekt het. In het evangelie spreekt Lucas over prachtige resultaten van de zending van de leerlingen, maar het Koninkrijk Gods dat zij komen brengen kan ook als een oordeel uitvallen. De Heer ziet een oogst, maar ook een tekort aan werkers om die oogst binnen te halen. De tweeënzeventig volgelingen vertrekken met vrede en een blijde boodschap; dat zij tegenwerking hebben ondervonden laat Lucas niet onvermeld.

De tijd van de oogst wordt in de Schrift meestal als een vreugdefeest beschreven, als een thuiskomen bij de Enige, maar dat oogsten een riskante bezigheid is staat ook te lezen in diezelfde heilige Schrift. In het verhaal van Kaïn en zijn broer Abel, zijn het wrange vruchten.

In plaats van broederschap ontstaat doodslag. Een volgend voorbeeld is na de zondvloed als Noach proeft van zijn wijnoogst: er volgt dronkenschap op. Hij verliest zijn verstand en zijn vermogens. Groeit er eindelijk weer iets, dan weet de mens geen maat te houden. En in het derde oogstverhaal staat Jozef in Egypte centraal: alle macht over de hele wereld wordt hem in handen gelegd. Voedsel is een machtsmiddel. In het boek van de Openbaringen – het slot van de Bijbel, zijn de vreugdeliederen die bij de oogst worden gezongen verstomd: de Heer oordeelt over alle mensen en heel de aarde.

Wat zijn de kenmerken van de zending?

De Heer stuurt zijn assistenten uit: Dit is het teken, je moet gaan./Leven voorgoed want de velden/staan zwart van de mensen, de wereld/staat wit van de angst…(Oosterhuis). Ga op weg en leef van het genoeg; dring je niet op, maar laat je ontvangen; geen discussie, geen strijd; geen oordeel; wel duidelijkheid; ontwapend en ontwapenend; niks reserve; leef voluit, niet gereserveerd: houd je vrede niet voor jezelf. Die vrede is trouwens niet van jou, maar is je gegeven in Naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest. Zou dat het Koninkrijk van God zijn? Leven zonder reserve? Een toepasselijke woordspeling.

Wat oogsten gezonden mensen onderweg? Wat ontvangen zij?

Ons te veel, onze overvloedige oogst; hetgeen wij voor onszelf binnenhalen en reserveren, onthouden wij een ander. Nu moet ik natuurlijk ‘ik’ zeggen. Elkaar het woord van vrede niet onthouden; elkaar adem geven; leven met het juist genoeg een woord van troost spreken; dat draagt vrucht; er valt iets te oogsten; dat wordt dan brood om van te leven. Hij heeft je gevonden, gevoed,/gebroken, vermenigvuldigd./Hij geeft je van hand tot hand/als dagelijks brood aan je broeders (Oosterhuis).

De velden staan zwart van de mensen die honger leiden: letterlijke honger omdat er per dag onvoldoende voedsel is.

En er is ook geestelijke honger: er zijn mensen die zoeken en vragen naar de Enige en zijn mededogen; zij vragen naar spiritualiteit en zingeving. Wie haalt de oogst binnen? Wij hier ter plaatse en overal waar wij werkzaam zijn en mensen ontmoeten? Aan veel mensen moet een woord van vrede en troost worden aangezegd: de Heer is met je; zijn Koninkrijk is hier en nu; op de plaats waar je staat wil Hij zich aan je laten zien. Hij noemt je naam: liefde, leef maar!/ Je bent toch niet meer van jou (Oosterhuis).