Preken: Lucas 2, 33 - 40

Door Niek Werkhoven, gehouden op 27 december 2009

Ik ben enthousiast vanwege de HEER

De derde dag, wordt het teveel van het goede, hebben we al meer dan genoeg gehoord? Of, en misschien hoort het juist bij 'de derde dag', kunnen we nog iets ervaren van waar de eerste lezing mee begon: “Ik vind diepe vreugde in de Heer”– of met de Franse vertaling: Ik ben enthousiast vanwege de Heer...

Enthousiast vanwege de Heer. Zoiets zeg je niet zo gauw, voel je ook niet zo gauw.

Maar misschien springt er iets van dat dit profetisch enthousiasme over als we proberen te luisteren. Als een profeet enthousiast is vanwege de Heer, dan gaat het immers niet over een opgeruimde stemming, maar over een visie, een kijk op de werkelijkheid.

En deze profeet stond met zijn voeten op puinhopen, letterlijk en figuurlijk. Toch kon hij vandaar verder zien dan het onmiddellijke hier en nu.

Enthousiast vanwege de Heer... Op Hem vertrouwen geeft toekomst-zekerheid, hoop.

Het doorbreekt ontmoediging en berusting.

Over dat enthousiasme gaat ook het evangelie, tenminste zo zou je het kunnen verstaan. Simeon en Hanna bij het kind in de tempel. Zoals Zacharias en Elisabet, als ouders van de voorloper van Jezus, vooraf gingen, zo zijn er nu twee representanten van Israël om Jezus te ontvangen en de betekenis van zijn leven aan het licht te brengen.

Simeon wist door heilige geest dat hij voor zijn sterven de Gezalfde, de Messias, zou zien. Maar wie zou dan denken aan een pas geboren jongetje? Om daarin de Messias te herkennen is heilige geest nodig! Heilige geest die zegt dat juist in dit kleine, wat roept om gedragen te worden, opgenomen en beschermd, dat juist daarin God binnenkomt.

Vervuld van die geest horen we hem, met het kind in zijn armen, dan zeggen: “Mijn ogen hebben uw heil gezien”. Hij zegt dus niet: ‘Kijk, dit is nu de Messias’. Maar het gaat om zijn heil: het heel, gaaf, maken van leven, goed en gelukkig maken, Godsgave, vol leven!

En dat is zo weerloos, maar een weerloosheid die krachtiger is dan alle arrogantie, macht en dominantie die ons van mensen zo bekend is.

Jezus' vader en moeder, zo vertelt Lucas, stonden verbaasd over wat over hem gezegd werd. Je zou daar over heen lezen, maar Lucas zegt daarmee: let op, er gebeurt iets nieuws. Want waarom zouden ze verbaasd moeten zijn? Maria heeft toch al bijzondere dingen gehoord bij de aankondiging, en de herders kwamen ook niet uitverteld over het woord van de Heer, het woord over de Verlosser.

Het nieuwe klinkt in de zegen van de oude Simeon: “Kijk, hij is bestemd tot val en opstanding van velen in Israël, tot teken dat tegenspraak oproept”.

En dan, schijnbaar terloops, ook nog tegen Maria: “Ook door jouw ziel zal een zwaard gaan”.

Kunnen we dat nog een zegen noemen? Zegen is toch bene-dicere, eu-logein, ons woord evangelie, goed nieuws! Ja zeker is dat een zegen. De profetische blik van Simeon ziet heel Jezus' leven. Hij weet dat deze Jezus ooit zal zeggen: “Zagen jullie op deze dag maar de weg van vrede; maar die is verborgen voor jullie ogen.” (19,42).

Heil is niet een wegkijken van de realiteit. Jezus is bestemd – en dus ook degenen die hem volgen – , tot val en opstanding. “Ik God, ben jullie God, er is geen ander.” Er is geen macht of kracht groter of sterker. Zich toevertrouwen aan Hem geeft toekomst-zekerheid, dat zei de profeet Jesaja, dat zegt ook Simeon tegen ons nu vandaag op deze 'derde dag'.

En zoals zo dikwijls in de lange geschiedenis van het geloof, is er dan de stem van de vrouw. Vrouwen zijn, zegt André Néher, de “aiguilleurs de l'histoire”, degenen die de wissels in de geschiedenis omzetten!

Hanna, de profetes, de weduwe van 84 jaar. Als Lucas een leeftijd noemt heeft dat betekenis. Vierentachtig dat is 7 maal 12, dat wil zeggen de heiligheid van God is aan het werk in en door de 12 stammen van Israël. Daarom komt de twaalfjarige Jezus opnieuw naar het huis van zijn Vader en is hij dertig, drie maal tien, als hij in het openbaar optreedt.

Hanna spreekt tot allen die op de bevrijding van Jeruzalem zaten te wachten. Dat wachten is nu voorbij. Die bevrijding wordt nu gegeven, wordt zó gegeven in het teken van een klein kind, in het teken dat weersproken wordt. Maar voor hen die achter deze Messias aangaan, wordt het de weg ten leven.

En zo kan het weer klinken, op deze 'derde dag': “Ik ben enthousiast vanwege de Heer...”.

Hij is onder ons, met ons onderweg. We mogen dit licht dat een openbaring zal zijn, meenemen.

Zo moge het zijn. □