Preken: Lucas 3, 1 - 6

Door Jan Rooijakkers, gehouden op 6 december 2009

Oproep: leg je kleed af en sla de mantel om der Gods-verbondenen

Profeten zijn mensen die in grote duisternis en crisis licht zoeken en ook weten te vinden. Zij zenden dan tegendraadse boodschappen uit. De adventstijd geeft daarom ruimte voor profeten als Baruch en Johannes de Doper. Om mensen van licht te worden of daarin te groeien, om in de wereld staande te kunnen blijven, hebben we zulke roepers in de duisternis hard nodig.

In de uitzichtloze Makkabeeëntijd, waar bijna ieder in het volk de ander naar het leven stond durft Baruch alles bij elkaar te zoeken uit de geschiedenis van zijn volk dat hem de moed geeft om te zeggen: gooi je defaitistenmantel af, bekleed je met de mantel van onze God, met de mantel van vrede en gerechtigheid. Onze God wil uw heerlijkheid. Tap uit een ander vaatje, kijk goed of je wel de goede weg gaat, en kies opnieuw! Jullie zien toch hoe juist zij, die de hoop nooit opgaven, van alle kanten terugkeren! Zonder vertrouwen geen moed! Baruch zag: in de loop van de oude tijden waren het juist zij die bleven vertrouwen die ons volk gered hebben. Vertrouwen is dus de weg.

En de Doper, die zoeker in de woestijn. Gevlucht uit de wereld van politiek en gekonkel en moord. Al denkend en lezend in de geschiedenis van zijn volk “groeiden” woorden van God in hem. We horen hoe in hem de ontdekking groeide: wat die profeten van vroeger meemaakten en verkondigden, dat moet vandaag ook gebeuren. En hij kon zijn mond niet meer houden, trok vanuit de woestijn naar de Jordaan, waar veel mensen woonden en zei: keer om, het gaat zo niet goed met ons. En het is dan wonderlijk welke woorden hij als woord van God verstaat: het zijn louter citaten, het zijn de kernwoorden van de oude profeten. Hij heeft die bemediteerd, op hun betekenis onderzocht. Hij heeft erop gekauwd en ze herkauwd. Hij is ze gaan geloven en vertrouwen. Zo werden ze voor hem ‘woorden van God’, zo “kwam het woord Gods tot Johannes”. Gaandeweg was hij ze niet meer als woorden over “hoe het vroeger was” gaan verstaan, maar als boodschap voor zichzelf en voor de mensen die hij tegenkwam. En voor hemzelf werd het werkelijk een nieuwe mantel, een mantel van recht en vrede die hij omsloeg. En de heuvels en dalen van onrecht en bedrog, de toestanden waar hij als een berg tegenop zag, werden geleidelijk aan werkelijk geslecht, en er ontstond in hem en in de mensen die zijn woord in daad om gingen zetten, een begaanbaar pad naar “het heilige Jeruzalem”. Er veranderde iets, wat Lukas beschrijft als: het donker werd licht, je kunt zeggen: ze kregen weer zicht op hun toekomst, ze raakten zo weer samen op een weg, raakten weer verbonden tot een volk, tot mensen die zich iets aan elkaar gelegen lieten liggen. Er kwam weer een stukje hemel op aarde, daar tussen hen in.

En wij? Op onze kerstkaart staat dit jaar als motto: “mensen van licht te worden” omdat de donkerte van nu dit licht zo nodig heeft! Kunnen wij de oude woorden van deze profeten zo in ons laten rondwandelen, dat het iets van toen ‘groeit naar iets voor mij nu’? Dat we ze als voedsel voor ons eigen leven gaan vertrouwen? Johannes zegt: preekt een doopsel van bekering tot vergeving van zonden! Concreet: als we onze materie gebruiken om er wapens van te smeden, dan is dat echte zonde, daarvoor is ze niet bestemd, als je bij God te rade gaat! Dan bekeer je, mensheid, en maak er ploegscharen van! Dat is wel een goede bestemming, dat is vergeving van zonden. We geven er dan een vertaling aan die een licht kan zijn voor ons staan in het leven, in onze maatschappij. Dat er licht kan groeien, dat er beweging of omkeer gebeurt, verandering van handelen en doen. Dat we niet meer meehuilen met de wolven in het bos, met doemdenkers, maar juist tegen die stroom in worden tot de lichtpuntjes, tot de lichtaanstekers in Gods wereld van vandaag. Dan gebeurt het dat we mensen van licht worden voor duistere plekken.

Advent is niet alleen te vertalen als: Hij komt; maar ook: kom op, jij! Word zelf een mens die de kijk van een profeet durft ontwikkelen, een kijk die vertrouwen als basis durft te nemen.