"Een kind is ons geboren - Een zoon wordt ons gegeven…"

Wat dit teweeg kan brengen, wat dit aan een mens kan doen… Ik heb het gezien en gehoord toen we op een zonnige zondagmorgen buiten aan het ontbijt zaten en daar plotseling onze buurman, Bertram, zich een weg baande dwars door de struiken heen en bijna struikelend over zijn eigen voeten kwam melden: we hebben een dochter!
Brengt de dag van vandaag iets van deze levensvreugde? Een kind is ons geboren, voor ons allen, Het is een feest voor ieder die het horen wil.

Ja, deze dag heeft wel iets van een geboorte maar ook zo anders, want dit verhaal dat we hoorden is niet zo gewoon, al hebben we het al dikwijls gehoord.
Als een kind geboren wordt is het nog één en al belofte. Wie Nicole, de dochter van Bertram, zal worden in de komende zeventig, tachtig jaar, wat haar te wachten staat en hoe zij zich er doorheen zal slaan, niemand die het weet. Maar het verhaal van Lucas breekt niet slechts door erfscheidingen heen, maar laat 'de hemel openscheuren en verlossende kracht neerdalen' zoals we de afgelopen dagen baden. Lucas kende het levensverhaal van Jezus tot en met het einde, kende ook al de doorwerking van dit leven na dat einde in de gemeenschappen die hun inspiratie putten uit , hun hoop en vertrouwen stelden ín het leven van deze Jezus. En met die wetenschap kon hij niet met een blanco begin beginnen.
Wie die Jezus was en vooral hoe Hij was, ligt al besloten in dit verhaal: geboren ver van huis; dit mensenkind gaat levenslicht zien op een hoogst ongelukkig moment, op de minst geschikte plek, 'want er was voor Hem geen plaats'.
Waarom moest dit zo? Waarom moest deze Jezus, benoemd met zulke grootse woorden als Redder, Messias en Heer, door lijden heen zijn glorie binnengaan, zoals Hij later aan de Emmaüsgangers te verstaan zou geven? Als God liefde is… dan zou je toch wel iets anders verwachten.
Maar Lucas heeft iets meer van deze God begrepen - juist door Jezus over wie hij vertelt. En niet alleen begrepen, maar hij heeft ook geleerd om deze God te beminnen met heel zijn hart en al zijn krachten, want dat heeft hij van Jezus gekregen. Dat wil hij overbrengen, daar ons in laten delen - ook in dit evangelie van de geboorte.
"Er ging een decreet uit van de keizer", zo begint hij. Een decreet, een 'dogma' zo staat er, en de mensen hadden zich maar te schikken - zo ging dat en zo gaat dat. Mensen, de groten en machtigen in de wereld, maar niet alleen zij, ook wij de 'doorsnee mens' schrijven anderen zo graag voor hoe en wat er moet gebeuren. En juist in deze situatie van onvrijheid, van niets te zeggen of te betekenen hebben, gebeurde het, zegt Lucas, gebeurt het aanwezig komen van God. Het gewone wordt op zijn kop gezet. Juist omdat God liefde is, komen we niet alleen lievigheidjes tegen!
Want God, de Levende, de Oorsprong van alle leven, decreteert niet maar creëert, schept, en dat is altijd uitnodigend, een uitnodiging om mee te werken. Er is een spiritualiteit van eenvoud nodig om dit in zo'n verhaal als Lucas vertelt te kunnen horen. Een eenvoud die vraagt en zoekt naar leven, naar een leven in overeenstemming met deze Bron.
We horen hoe dat bij de herders doorbrak: "de heerlijkheid van de Heer omstraalde hen", en de engel meldt hun de goede boodschap, een grote vreugde. Zeg nu niet dat dit ons niet overkomt, dat wij geen stem uit de hemel horen, want die Stem komt tot ons door de Schrift, door het evangelie als we willen en kunnen horen, door de eucharistie die we mogen vieren.

Wat tot zichzelf gekomen gaan deze herders op weg, om het woord te zien dat hun is bekend gemaakt. Het woord zien staat daar, en dat is een doordenkertje, want het zet óns zien en horen op z'n kop! En zij vinden, ze vinden Maria en Jozef en het kind in een voerbak. Daar vinden zij het woord uit de hemel. Nietiger kan het toch niet, dit teken van uiterste weerloosheid. En zó zal Hij zijn, deze Redder en Leraar, weerloos maar toch met uitzonderlijk gezag. Een gezag dat niet decreteert maar wekt, dat mensen brengt bij hun bestemming, terugbrengt van schijn en verdwazing. Daarmee wordt dit verhaal van Jezus' geboorte een venster waardoor we Hem kunnen leren kennen, Hem gaan zien in dat geheim van God met ons.
Lucas weet het: God begint klein, het licht is teer: de nieuwe aarde krijgt gestalte waar solidariteit en barmhartigheid zich niet bukken voor het cynisme en de berusting. Dat was de levensweg van deze Jezus. Een weg naar geluk en vrede voor hen die geloven met en in de praktijk van iedere dag. En wat dit te betekenen heeft, och dat weten we maar al te goed: steeds weer opnieuw beginnen, steeds weer opnieuw kiezen voor deze solidariteit en barmhartigheid. Daartoe nodigt God uit. Hij heeft met Jezus laten zien dat het kan - ondanks het feit dat het naar menselijke maatstaven mislukt.
Eer aan God in de hoge, die zich vandaag te kennen geeft in het kleine weerloze kind in de kribbe. En vrede voor de mensen die doen wat ze moeten doen als mensen van Verbond. Mensen met het waarmerk van authenticiteit omdat het bekrompen ik van hen is afgevallen.

Deze vrede en vreugde zij ons gegeven vandaag.