Met elkaar maaltijd houden

Sacramentsdag roept de viering van Witte Donderdag op: het breken en delen van Jezus’ leven op de avond vóór zijn lijden. Afgelopen jaar hebben we dat hier in de Roeach gevierd op een indrukwekkende manier. De woorddienst en de tafeldienst sloten zo op elkaar aan, dat de uitbeelding van het laatste avondmaal en de werkelijkheid ervan, dicht bij elkaar kwamen. Maar al roept deze dag de viering van Witte Donderdag op; we kunnen die niet herhalen. Deze dag vraagt om een eigen invulling van de liturgie. We hebben daarom gekozen voor de drie lezingen van zojuist en ik wil proberen er de rode draad uit op te nemen. Alledrie de lezingen gaan over brood en wijn, over eten en drinken, over met elkaar maaltijd houden.

1. In de eerste lezing komt Abram net terug van het slagveld. Hij, die in zijn hart tegen

alle geweld was, is uiteindelijk met zijn eigen manschappen mee gaan vechten. Dit deed hij om op te komen voor recht en gerechtigheid en het kwaad niet de overhand te laten hebben. Het gebeurde in de nacht en in de morgen komt hem een vreemde tegemoet: Melchisedek, koning van gerechtigheid, die hem brood en wijn aanbiedt en een zegen uitspreekt: gezegend ben jij Abram…en gezegend is de allerhoogste God. Het is een zegen die hem vrede toespreekt en de moed geeft de weg van gerechtigheid verder te gaan. En Abram deelde van een alles een tiende.

2. In de tweede lezing wordt het gebeuren van Witte Donderdag opgeroepen. Jezus houdt

met zijn leerlingen een maaltijd, misschien een paasmaaltijd, maar dat is niet eens. Als joodse huisvader heeft het brood genomen, er de zegen over uitgesproken, het gebroken en uitgedeeld aan zijn leerlingen. Eigenlijk een heel eenvoudige joodse maaltijd, maar het gebeurde op de avond vóór zijn lijden of zoals Paulus zegt: in de nacht waarin Hij werd overgeleverd. Dat is bij de leerlingen diep ingeslagen. In die nacht, waarin het licht ontbrak en zij door duistere krachten waren omgeven, en de ziel van een mens geneigd is in angst te verkeren, heeft Jezus zich niet laten leiden door die duistere krachten. maar hij heeft de traditie opgenomen en een zegen uitgesproken: ‘gezegend bent U, God van leven, en gezegend zijn jullie, mijn vrienden hier aan tafel’. En Jezus deelde zijn leven.

3. Het evangelie begint met eenzelfde nood. Het verhaal speelt zich af ‘op een eenzame

plaats’, staat er. Beter kun je vertalen met te zeggen: in de woestijn, die plek waar nauwelijks eten en drinken te vinden is, waar een mens hongerig is en dorst lijdt. Het volk dat Jezus gevolgd is, heeft honger naar het woord van God en blijft hem de hele dag volgen, maar het wordt al laat en tijd om op te stappen. De leerlingen zeggen daarom: Laat die mensen weg-gaan en eten kopen in de buurt, want er is hier niets te vinden. Dan dan stelt Jezus een teken, hoe híj in een dergelijke situatie omgaat: hij laat de mensen aanliggen in groepen van vijftig d.w.z. geordend, in groepjes bij elkaar, samen aan tafel, zodat er verband ontstaat. En hij gaat hen voor in het eten en drinken van het kleine beetje dat voorhanden is: de vijf broden en twee vissen. Hij spreekt een zegen uit: ‘gezegend is God, de bron van alle leven, Hij breekt het brood en laat het zijn leerlingen uitdelen. Die leerlingen worden opgeroepen om schakel te zijn tussen hem en de andere aanwezigen: geven jullie hen maar te eten, zegt hij d.w.z. wees solidair met de mensen, breek zélf en deel wat voorhanden is.

Ook wij stellen dit teken van brood en wijn, van samen eten en drinken, in een wereld die leeft in oorlog en geweld en nood heeft aan vrede en gerechtigheid, zoals in Macedonië of Israël. Ook wij leven met vragen en zorgen voor de mensen die ons lief zijn of op wie wij heel nauw betrokken zijn, zoals de zieken en stervenden onder ons. Wij voelen ons soms meegezogen door duistere krachten om ons heen, maar wij geven ons er niet aan over. In het spoor van Jezus komen we hier op deze zondagmorgen bij elkaar en houden met elkaar maaltijd, voorafgegaan door een dankgebed, het zogenaamde tafelgebed. Een tafelgebed dat vaak begint met te zeggen: gezegend bent U, God van leven… Het is een gebaar dat samensmeedt, bij elkaar brengt, en tevens oproept tot solidariteit: geven jullie hen maar te eten; zegen de ander, breek je leven en deel het met degene die op je pad komt.

Mag het zo zijn.