Door Nel van Cuijk, gehouden op 29 april 2007

Is er iemand die een bemoedigend woord kan spreken?

Is er iemand die een bemoedigend woord kan spreken, dat is de vraag van de mensen in de synagoge waar Paulus en Barnabas zijn. En Paulus neemt zijn kans; welbespraakt als hij is, vertelt hij vrijmoedig van de grote daden Gods. Van schepping tot uittocht, van Adam tot Mozes, van David tot Jezus. Met als hoogtepunt dat de God van Jezus hem uit de doden deed opstaan. Ze hadden hem gezien, zijn leerlingen, of minstens een diepe ervaring van de levende Heer gehad, zoals Paulus meerdere malen vertelt. Vol zijn ze van dit ongelofelijke gebeuren dat God Jezus uit de doden heeft doen opstaan. En ze kunnen niet anders dan frank en vrij daarover vertellen. En die vrijheid werkt aanstekelijk, de mensen in de synagoge raken enthousiast, zo enthousiast dat ze Paulus en Barnabas vragen om volgende week weer terug te komen. En dat doen ze en – zo vertelt Lucas – de hele stad was uitgelopen, Joden en Grieken, Godgetrouwen en Godvrezenden, Godzoekers en twijfelaars en opnieuw vertellen ze over Jezus en over de God van Jezus en dan ontstaat er jaloezie, lasterpraat, achterdocht, kwaadsprekerij, en Paulus en Barnabas worden verjaagd uit de stad.

Je zou straks thuis dat hele hoofdstuk van Handelingen 13 moeten lezen want het is zo prachtig vind ik, deze evangelisatie en de doorbraak van het woord naar de heidenen, naar de hele wereld, en dat het woord van Jesaja tot vervulling komt. Paulus en Barnabas herkennen zich in dat woord van Jesaja. “Ik heb je aangesteld als een licht voor de volkeren” en de boodschap moet gaan tot aan de uiteinden van de aarde. Dat is wat we hier horen.

En het begint altijd klein en ergens heel concreet, het kan Antiochië zijn of Rome of Bergeijk, de boodschap begint ergens en gaat vandaar uit de hele wereld over.

“Hoed mijn schapen en wijd mijn lammeren” was de opdracht aan Petrus vorige week. En vandaag horen we Johannes vertellen hoe Jezus zelf omging met de mensen, met zijn broeders en zusters, hoe hij over hen herderde. Er is een gesprek gaande met de Judeeërs en zij vragen aan Jezus: “Tot wanneer laat u onze ziel in het onzekere, als jij de gezalfde bent zeg het dan.” Jezus zegt dan: ‘ik heb het al gezegd en kijk naar wat ik doe en gedaan heb en als je daar geen geloof aan hecht dan kan ik niets voor je doen. Je kunt gehoor geven, je kunt je ervaring met mij, met in mijn omgeving zijn, met in mijn gemeenschap, in mijn gezelschap zijn volgen, aannemen. Dat geeft leven, dat berooft je niet van het leven, dat is thuis raken bij God, thuis raken in de relatie die er is tussen God en mij. Noch God noch ik, zegt Jezus, laten mensen verloren lopen, doelloos en zinloos leven.’

Je kunt die stem herkennen, je kunt er op afstemmen en er mee instemmen en zo luisteren dat je, je bestemming vindt. Dat is mogelijk, maar het andere is ook mogelijk. God dwingt niet, Jezus dwingt evenmin. Het is aan degene die luistert, gehoor geeft, ziet wat er gebeurt en dan de keuze maakt om de relatie met Jezus, het vaderschap/moederschap van God aan te nemen.

Want dat is wat – denk ik – Jezus ons, de mensen van zijn tijd aanbiedt: een nieuwe verhouding tot God, en bij Johannes impliceert dat altijd een nieuwe verhouding van mensen onderling. ‘Heb elkander lief’ zal hij tot uit den treuren zeggen. Dit aanbod, deze nieuwe verhouding tot God, dit zeggen ‘ik en de vader wij zijn één’, roept bij de Joden op dat zij stenen nemen om hem te stenigen. Dat zet mij wel aan het denken. Want hoe kun je nu zo boos worden als iemand zegt ‘kies toch voor de liefde, de liefde tot God en de onderlinge liefde, geloof toch dat je bestemd bent een kind van God te zijn, een zoon/dochter van God, aan God gelijk, dat is je bestemming’?

Voor de meeste mensen voelt het beter als God maar op een afstand blijft, laat hem/haar maar in de hemel en laat ons op aarde maar wat doen naar onze eigen inzichten. God zo nabij dat hij in een mens tot ons spreken kan is te dicht op de huid, te bedreigend, dan moet ik iets en als ik niets wil dan moet ik die mens dus uit de weg gaan, uit de weg ruimen.

En altijd opnieuw is dat Pasen, en altijd opnieuw wordt ons verteld door Pasen dat God zich er niet bij neerlegt dat mensen elkaar uit de weg ruimen. God kiest voor de mensen die uit de weg geruimd worden door hen te doen opstaan. Zij zullen niet verloren gaan en niemand kan hen uit de hand van God wegroven.