Heden spreekt God ons aan door zijn zoon

Geen 'kerstgroep', geen kribje staat deze nacht voor ons maar een icoon. Deze manier om de geboorte van Jezus Christus voor te stellen zal misschien niet iedereen aanspreken. Het is inderdaad een heel ander beeld, 'onwerkelijk' zou je terecht kunnen zeggen. Dat is ook juist de bedoeling van iconen. Zij willen Gods mysterie niet aanpassen aan onze kaders, maar onze werkelijkheid in zijn licht zetten. Zij willen een venster zijn waardoor we naar het geloofsmysterie van deze dag kunnen kijken. Een venster ook waardoor het licht van God op ons leven valt. En daarvoor zingen en bidden we toch deze nacht.

Nadat God vroeger vele malen en op velerlei wijzen tot de vaderen gesproken had… zegt de brief aan de Hebreeën, heeft Hij nu tot ons gesproken door de Zoon. Op velerlei wijzen heeft God vroeger gesproken, want de openbaring van zijn Verbond gaat hand in hand met de ontwikkeling van de mens, van de mensheid. Op de Sinaï hoorden de Israëlieten destijds zijn stem in een geweldige donder. De stem die hen bewust maakte van een totaal andere macht, dan de macht die zij, generaties lang, ervaren hadden, in ellende en lijden. Een stem die hen toeriep om nu zelf een samenleving op te bouwen waar gerechtigheid en vrede zouden heersen. Verbond met God tekent zich af in de onderlinge verbondenheid van mensen. Dat blijft tot de dag van vandaag een blijde boodschap voor ons

Op dezelfde plaats verneemt de profeet Elia de stem in een heel zacht suizen. En het dringt door bij deze profeet: de zin van het leven zal zich openbaren zonder een duidelijke taal. De echte betekenis van het leven zal kenbaar worden zonder dat ze geheel begrepen kan worden. Ook dat blijft tot de dag van vandaag een blijde boodschap voor ons

Nu, heden, vandaag, bidden en vieren we dat God gesproken heeft door zijn Zoon. In Jezus, meer en anders dan in wie ook, kan de wereld blijven ervaren waar het God met de mens om begonnen is. De geboorte van Jezus zoals Lucas dit vertelt of de menswording van het Woord zoals Johannes daarover mediteert, ze wijzen ons op God, de God van het Verbond.

"In het begin was het Woord… We weten dat Johannes met deze woorden herinnert aan de eerste woorden van de Schrift, het scheppingsverhaal. In het begin is daarom niet zozeer het begin van Jezus' leven, maar wijst naar de Bron van het leven, de Oorsprong, zowel van Jezus' leven, als van ieder van ons. Johannes zegt dan ook niet 'hét' begin, net zo min als het scheppingsverhaal spreekt van hét begin. En zoals het voor de schepping geldt, zo mogen we ook hier horen: "met het oog op een begin…" Met het oog op begin van leven, kwam Jezus. Jezus, een naam, een concreet mensenleven, is het symbool van de God het Verbond.

Deze mens was Licht, zegt Johannes, dat elke mens verlicht die in de wereld komt. 'Verlichten', wat een prachtig woord om het komen van Jezus Christus aan te geven. Want verlichten betekent zowel licht brengen in duisternis, als het lichter maken van de lasten! Zijn leven heeft laten zien hoe dit gebeurt. De realiteit van het kwaad en het onrecht heeft Hij ondervonden én overwonnen.

Ja dit maakt het kerstfeest, een feest met het oog op een begin van dit overwinnen van wat we ondervinden! De God van het verbond, de God van Jezus is niet de grote Macht die kan ingrijpen maar het niet doet. Zo'n 'God' zouden we moeilijk kunnen liefhebben. Maar, zoals aan Jezus te leren is, is deze God, de Geest die mensen de kracht geeft tegenstrijdigheden te laten staan, ongerijmdheden niet weg te poetsen. De Geest om, met onze ervaringen dat er zo weinig of niets verbetert, met onze ervaring ook van pijn, kwaad en ellende, de kracht op te brengen van het "en toch". De wereld zoals wij die kennen, zoals wij die meemaken, is bepaald niet wat we ons voorstellen van gerechtigheid, vrede en geluk van mensen. En toch. God is een God voor mensen, de geschiedenis is niet zinloos en loopt niet uit op niets. Dat is de consequentie van geloof in het Verbond.

De geboorte van de Heer, het 'vlees' worden van het Woord, houdt ons voor dat God juist in zijn verborgenheid ons het meest nabij is. De vragen "waarom dit?" of "waarom zo?" die het leven steeds bij ons oproepen, zullen we nooit kunnen beantwoorden. De uiteindelijke zin van de geschiedenis zal ons blijven ontsnappen. Maar waar mensen zich verzetten tegen het kwaad en het onrecht vangen we de sporen op van zijn Mysterie van goedheid. Sporen die ons de weg wijzen op onze beurt te getuigen van het Licht. Want zo zegt Johannes ons, van zijn volheid hebben wij allen ontvangen, genade op genade. Door Hem weten we dat God steeds weer op een andere wijze God is dan wij denken of verwachten. Maar vandaag, heden, verschijnt de goedheid en mensenliefde van deze, onze God. En zoals dit verschijnt is het niet mis te verstaan: als een weerloze macht die aanwezig wil komen in onze wereld en daartoe appelleert aan het mensenhart. "Met het oog op dit begin" van zijn Licht, kunnen we dankbaar zijn. Kunnen we met alles wat er in ons hart leeft, zingen of stamelend bidden: Emmanuel, God met ons.

Een gezegend kerstfeest